जब हामी आमाको कोखबाट जन्म लिन्छौ । त्यसबेला हामी रुन्छौ । तब देखी हाम्रो षङ्घर्शको दिन शुरु हुन्छ । हाम्रो जीवनको शुरुवात नै रुवाइबाट भएको हुन्छ । हाम्रो जन्म सँगै हामीले नाम, जात, धर्म, लिङ्ग, सुख, दु:ख, धनी, गरिव आदी इत्यादी यो समाजले के के दिने हो हामीलाई भिडाइ दिएको हुन्छ । हामी जन्मदा त सुद्ध मानव भएर जन्मेका हुन्छौ । तर हाम्रो समाज, देश, धर्म, रितिरिवाज, सन्स्क्रिती र हाम्रा अन्धविश्वासले हामीलाई बालक देखी नै अन्धो बनाइदिएको हुन्छ । अनी हामीले जे जती देखेका छौ र जे जती बुझेका छौ त्यो नै हामीलाई महान लाग्छ र हामी त्यसैमा रमाउछौ ।
म त जन्मदा एक मानव भएक जन्मेको हुँ, मेरो चेतना छ, म मा हासो खुशी छ, मेरो प्रजनन क्षेमता छ र मलाई भोक लाग्छ भन्ने नै बिर्शीसकेका हुन्छौ । हामी एही समाजले भिडाएको नाम मा गर्व गर्छौ, मेरो त जात ठुलो उस्को त सानो भनी हामी तुलना गर्छौ । म त गरिव उ त धनी भनी सोच्छौ । यो राम्रो त्यो नराम्रो आदी इत्यादी सोच्छौ । वास्तवमा यि काल्पनिक बिषय बस्तुले हामीमा भ्रम श्रीजना गरिदिएको हुन्छ । यि सामाजिक बन्धनमा रुमालिदा हामी आफ्नो मार्ग लाई नै बिर्सी सकेका हुन्छौ । यो समाजको कृयाकलापले हामीमा एक प्रकारको सोचाइ बनिसकेको हुन्छ । समाजले जे गर्छ हामीलाई त्यही शाही लगिरहेको हुन्छ अनी हामीले पनि त्यही गर्नु पर्छ भनी सिकिरहेका हुन्छौ । यसरी हामीमा अन्धबिश्वास , झुट र ढोङ्गको छाप बसेको हुन्छ । हो हामी त्यही सोचले ग्रश्त बनी त्यही अनुसारको कर्म गर्छौ । र त हामीलाई सोही अनुरुप नतिजा प्राप्त हुन्छ । त हामी रिस, राग, क्रोध,असन्तुस्ठी र दु:ख मात्र पाइरहेका हुन्छौ ।
जब हामी समाजको यि यावत अन्धविश्वास, कुरिती, ढोङ्ग,र आस्थाको पछी लाग्न छाड्छौ र हामी मानव हौ , हामीले यो सुन्दर जीवनलाई त्यसै खेर जान दिनु हुँदैन, केही उर्जाशिल कर्महरु गर्नु पर्छ, त्यस्को लागि हामी नै सक्रीय र कृयाशिल हुनु पर्छ भन्ने भावना मनमा मनन गरेर अघी बढ्यौ भने हाम्रो जीवन अवस्य सफल र सर्थक हुनेछ । नेपाली समाज भाग्यवाद मा अत्यधिक विश्वाश गर्छन् । भाग्यको भरमा नपरी कर्ममा विश्वाश गरी अगाडि बढेमा अवस्य जीवनले गती लिनेछ ।
चैत्र २९ , धादिङ
